Παρακάτω παρουσιάζουμε ένα άρθρο του Lev Krichevsky από το 1999, το οποίο είναι αρκετά κατατοπιστικό στον ρόλο που έπαιξαν και παίζουν oi Εβραίοι στην Ρωσική πολιτική. Μεταξύ των άλλων υπάρχει και ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα του πρόσφατα δολοφονημένου φιλελεύθερου "δημοκράτη" Nemtsov, κάτι που κάνει το άρθρο ακόμα πιο επίκαιρο.
Ρωσοεβραϊκή ελίτ και αντισημιτισμός
Του Lev Krichevsky
Εβραίοι στην Ρωσική Κυβέρνηση
Ανέκαθεν υπήρχαν Εβραίοι σε κάθε ρωσικό υπουργικό συμβούλιο και κατείχαν υψηλές θέσεις στο προεδρικό γραφείο από το 1991 μέχρι τον κυβερνητικό ανασχηματισμό τον Αύγουστο του 1998. Ένας πρώην υπάλληλος του Προεδρικού Γραφείου του Γιέλτσιν, ο οποίος ήθελε να παραμείνει ανώνυμος, είπε ότι ο πρόεδρος δεν εξέταζε ποτέ την εθνική καταγωγή. «Πάντα ήλεγχε εάν ο υποψήφιος ήταν κατάλληλος για την θέση. Αυτό ήταν το μόνου που είχε σημασία».
Ορισμένες πηγές αναφέρουν ωστόσο, ότι σε διαφορετικές περιόδους ορισμένες θέσεις στο Κρεμλίνο ήταν κλειστές για Εβραίους και ορισμένα ισχυρά μέλη της προεδρικής ομάδας παρουσίαζαν αντισημιτικές προκαταλήψεις. Η προεδρική υπηρεσία ασφαλείας παρέμενε πάντα εκτός εμβέλειας για τους Εβραίους, λένε αυτές οι πηγές. Ο πρώην επικεφαλής της προεδρικής ασφάλειας, στρατηγός Alexander Korzhakov, που απολύθηκε το 1966, δημοσίευσε μια αυτοβιογραφία “Boris Yeltsin: From Dawn Till Dusk, full of anti-Semitic invectives about Jews close to the president” (Μπόρις Γιέλτσιν: Από την Αυγή ως το Σούρουπο, γεμάτος αντισημιτικές προσβολές για τους Εβραίους που ήταν κοντά στον Πρόεδρο).
Ένας κατάλογος Εβραίων μελών του ρωσικού κοινοβουλίου κατά την περίοδο αυτή δείχνει τους κυβερνητικούς τομείς στους οποίους εργάζονταν υπουργοί εβραϊκής καταγωγής.
Pyotr Aven, Υπουργός Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων 1991-1992, από το 1994 Πρόεδρος της Alfa Bank.
Anatoly Chubais, Πρόεδρος της Επιτροπής Διαχείρισης της Κρατικής Ακίνητης Περιουσίας, η κύρια υπηρεσία ιδιωτικοποιήσεων, από το 1991 ως το 1994· Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης από το 1992 ως το 1996· Διευθυντής του Προεδρικού Γραφείου το 1996-1997· Α’ Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης το 1997-1998· Υπουργός Οικονομικών το 1997· Προεδρικός Αντιπρόσωπος στα Διεθνή Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα το 1998· Πρόεδρος του ενεργειακού μονοπωλίου Unified Energy Systems της Ρωσίας από την άνοιξη του 1998.
Sergey Kiriyenko, Υφυπουργός Καυσίμων και Ενέργειας το 1997· Υπουργός Καυσίμων και Ενέργειας το 1997-1998· Πρωθυπουργός από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 1998.
Alexander Livshits, Διευθύνον Σύμβουλος του Ρώσου Προέδρου σε οικονομικά θέματα από το 1994 ως το 1996 και 1997 ως 1998· Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Οικονομικών το 1996-1997· Υποδιευθυντής του Προεδρικού Γραφείου το 1997-1998.
Boris Nemtsov, Κυβερνήτης της περιφέρειας του Nizhni Novgorod από το 1991 ως το 1997· Α’ Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης το 1997-1998· Υπουργός Καυσίμων και Ενέργειας το 1997· Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης από τον Απρίλιο ως τον Αύγουστο του 1998.
Yevgeny Sapiro, Πρόεδρος του κοινοβουλίου της περιφέρειας του Perm από το 1994 ως το 1998· Υπουργός Εθνικοτήτων και Περιφερειακών Υποθέσεων από τον Μάιο ως τον Αύγουστο του 1998.
Yakov Urinson, Α’ Υφυπουργός Οικονομικών από το 1993 ως το 1997· Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Οικονομικών το 1997-1998.
Yevgeny Yasin, Υπουργός Οικονομικών το 1994-1997.
Εκτός από τον Yevgeny Sapiro, έναν ελάχιστα γνωστό πολιτικό και μέλος του βραχύβιου υπουργικού συμβουλίου του Sergey Kiriyenko, όλοι οι υπόλοιποι από τους παραπάνω αναφερόμενους ήταν επικεφαλείς υπουργείων σχετικών με τα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά ή ασχολούνταν με τους τομείς αυτούς ως Αντιπρόεδροι της Κυβέρνησης.
Η εικόνα της εβραϊκής παρουσίας στην κυβέρνηση περιπλέκεται από επίμονες αναφορές, ότι ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας και νυν Πρωθυπουργός (το άρθρο έχει γραφτεί το 1999) Yevgeny Primakov, είναι εν μέρει Εβραίος. Σύμφωνα με την πρόσφατα (1999) δημοσιευμένη Εβραϊκή Εγκυκλοπαίδεια της Ρωσίας, ορισμένα δημοσιεύματα και πολλές πηγές στην Τιφλίδα, πρωτεύουσα της Γεωργίας, όπου ο Primakov έζησε τα παιδικά του χρόνια, αυτός είναι εβραϊκής καταγωγής και κάποτε είχε διαφορετικό εβραιόηχο επίθετο. Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Εξωτερικών, ο Primakov που το 2005 ήταν 68 ετών, ποτέ δεν ανέφερε τα παιδικά του χρόνια και ποτέ δεν παραδέχτηκε ότι ήταν Εβραίος.
Αυτή η κατάσταση είναι προβληματική, σύμφωνα με τον Mikhail Chlenov, Πρόεδρο του Va’ad, μια οργάνωση-ομπρέλα των ρωσικών εβραϊκών οργανώσεων. «Το να έχεις έναν Εβραίο Πρωθυπουργό είναι πολυτέλεια στη Ρωσία. Αλλά το να έχεις έναν Εβραίο που κρύβει τις ρίζες του είναι ακόμα χειρότερα», είπε ο Chlenov σε πρόσφατη συνέντευξη (1999). Επεσήμανε, ότι ο Primakov θα αναγκαστεί να λάβει αντιλαϊκά μέτρα για να τονωθεί η καταρρέουσα οικονομία και αυτό θα μπορούσε τελικά να προκαλέσει την οργή των εθνικιστών, οι οποίοι μέχρι στιγμής τον υποστήριζαν επειδή πίστευε ότι η Ρωσία ήταν μια χώρα που θα έπρεπε να συνεχίζεται να υπολογίζεται ως μεγάλη παγκόσμια δύναμη. Εάν η κατάσταση στη Ρωσία χειροτερέψει ακόμα περισσότερο, είπε ο Chlenov, αυτοί που υποστήριξαν τον Primakov μπορεί να θυμηθούν την κρυφή καταγωγή του και πάλι να επιρρίψουν τις ευθύνες για τα δεινά της χώρας στους Εβραίους.
Αν και δεν υπάρχουν Εβραίοι στο υπάρχον υπουργικό συμβούλιο, αυτό δεν οφείλεται σε οποιαδήποτε ειδική πολιτική του Primakov ή του Yeltsin. «Οι αρχές επιδιώκουν μια προσεκτικότερη πολιτική σχετικά με το προσωπικό απλώς και μόνο επειδή ο Primakov προτίθεται να συνεργαστεί με ανθρώπους που του είναι περισσότερο ή λιγότερο οικείοι. Αυτοί είναι κυρίως πολιτικοί που έκαναν καριέρα σχετικά πρόσφατα. Για κατανοητούς λόγους, δεν υπάρχουν Εβραίοι μεταξύ αυτών των ανθρώπων», είπε ο Alexander Osovtsov, Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος του Εβραϊκού Συμβουλίου στη Ρωσία, τον Σεπτέμβριο του 1998, όταν σχηματιζόταν η κυβέρνηση.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση του Primakov μπορεί να μην έχει κανέναν Εβραίο, για τελείως διαφορετικό λόγο. Ο διορισμός του ως πρωθυπουργός εγκρίθηκε συντριπτικά από την πλειοψηφία της αριστεράς στην Δούμα και ίσως να μην ήθελε να εξαγριώσει τους κομμουνιστές και τους πολιτικούς συμμάχους τους, για τους οποίους η εθνοτική σύνθεση της κυβέρνησης έχει ιδιαίτερη σημασία. Αυτό θα μπορούσε εν μέρει να εξηγήσει γιατί για παράδειγμα ο Υπουργός Οικονομικών στο προηγούμενο υπουργικό συμβούλιο, Yakov Urinson, δεν διατήρησε τη θέση του. Ο Mikhail Zadornov, ο μη-Εβραίος Υπουργός Οικονομικών που μοιράζεται με τον Urinson την ευθύνη για την πρόσφατη κρίση, παρέμεινε στη θέση του.
Κατά τη διάρκεια των ακραίων οικονομικών και κοινωνικών δυσχερειών που συνοδεύτηκαν με τον προσανατολισμό της Ρωσίας σε μια ελεύθερη αγορά, πολιτικοί εβραϊκής προέλευσης ήταν συχνά μεταξύ των ιθυνόντων εκείνων που εφάρμοσαν αντιλαϊκά μέτρα. Ο Anatoly Chubais είναι ίσως ο πλέον μη δημοφιλής πολιτικός με εβραϊκή καταγωγή.
Chubais που υπήρξε επικεφαλής του μετα-σοβιετικού προγράμματος ιδιωτικοποίησης της Ρωσίας, γεννήθηκε το 1955 από ένα ζευγάρι μικτού γάμου. Ο μη-Εβραίος πατέρας του, ένας συνταξιούχος συνταγματάρχης του στρατού, δίδασκε Μαρξισμό σε πανεπιστήμιο. Λίγα είναι γνωστά για την 80 ετών Εβραία μητέρα του, Raisa Sagal, που φέρεται να ζει στην Αγία Πετρούπολη, την πόλη όπου ο Chubais πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του.
Το 1977 αποφοίτησε από το Ινστιτούτο Μηχανικής και Οικονομικών του Λένινγκραντ με πτυχίο οικονομίας. Το 1983 υπέβαλε την διδακτορική του διατριβή σχετική με τη μεθοδολογία της διαχείρισης. Από το 1977 ως το 1990, εργαζόταν στο πανεπιστήμιο ως λέκτορας στην έρευνα της μηχανικής και αργότερα προήχθη σε επίκουρο καθηγητή. Το 1984-1987 ήταν ο ηγέτης μιας άτυπης ομάδας νέων οικονομολόγων από την οποία αναδύθηκε ένας αριθμός ισχυρών επιχειρηματιών και πολιτικών της δεκαετίας του ’90. Το 1987, ο Chubais συνίδρυσε μια πολιτική λέσχη, την «Περεστρόικα», που έργο της ήταν η προώθηση δημοκρατικών ιδεών μεταξύ των διανοούμενων του Λένινγκραντ. Υπήρξε μέλος του κομμουνιστικού κόμματος από το 1980 έως το 1990.
Η πολιτική του καριέρα ξεκίνησε το 1990 όταν έγινε αντιπρόεδρος του Σοβιέτ του Λένινγκραντ. Στην πρώτη μετα-σοβιετική κυβέρνηση της Ρωσίας, ο Chubais έλαβε τη θέση του Προέδρου της Επιτροπής της Διαχείρισης της Ακίνητης Περιουσίας του Κράτους, η ανώτατη υπηρεσία των ιδιωτικοποιήσεων, στην οποία προέδρευσε μέχρι το 1994. Κατείχε υψηλόβαθμες θέσεις σε κάθε κυβέρνηση κατά τη διάρκεια της εξάχρονης Προεδρίας του Yeltsin. Το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεών του παραμένει μέχρι σήμερα ένα αντικείμενο σκληρής κριτικής από αριστερούς και εθνικιστές πολιτικούς.
Ενώ ο Chubais δεν ανέφερε ποτέ τις εβραϊκές του ρίζες, η καταγωγή του δεν αμφισβητήθηκε ποτέ. Ένα τεύχος του 1997 της καθημερινής κομμουνιστικής εφημερίδας «Sovetskaya Rossiya» («Σοβιετική Ρωσία»), δημοσίευσε ένα μεγάλο σκίτσο των Yeltsin και Chubais. Ο Chubais απεικονιζόταν ως φίδι, κουλουριασμένο γύρω από το σώμα του Yeltsin που ψιθύριζε στ’ αυτί του, την ώρα που ο Πρόεδρος υπέγραφε ένα διάταγμα. Από το κεφάλι μέχρι την ουρά το φίδι ήταν γεμάτο με άστρα του Δαβίδ.
Οι πολιτικοί εκείνοι που ήταν αρμόδιοι για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης σπάνια εμφανίζονταν δημόσια. Ωστόσο τα ονόματα των Yakov Urinson, Alexander Livshits, και Yevgeny Yasin εμφανίζονταν συχνά ως ηγέτες μιας εβραϊκής συνωμοσίας που υπονόμευε την κυβέρνηση από μέσα. Τα εβραιόηχα επίθετα των Livshits και Urinson τους έκαναν ακόμα ευκολότερους στόχους αντισημιτών.
Ένα πρώην διάσημο μέλος της Ρωσικής κυβέρνησης, ο Boris Nemtsov, τόνισε ότι ο αντισημιτισμός δεν υπήρξε ποτέ πρόβλημα για εκείνον προσωπικά. Ο πρώην κυβερνήτης του Nizhni Novgorod, μια περιοχή του ποταμού Βόλγα, είπε ότι είχε εκλεγεί τρεις φορές «από απλούς ψηφοφόρους, το 93% των οποίων είναι Ρώσοι. Οι άνθρωποι τείνουν να κρίνουν αν είσαι κλέφτης ή ειλικρινής, ικανός ή όχι».
Ο Boris Nemtsov γεννήθηκε το 1959 στο Σότσι, θέρετρο της Μαύρης Θάλασσας. Οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν πέντε ετών. Η μητέρα του Dina Eydman, γιατρός, μεγάλωσε μόνη της τα δύο της παιδιά στο Nizhni Novgorod, που λεγόταν τότε Gorky. Ο Boris τελείωσε αριστούχος το λύκειο και το 1981 αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Γκόρκι ως φυσικός. Ηλικίας 26 ετών απέκτησε το διδακτορικό του στη θεωρητική φυσική. Το 1981-1990 δούλευε ως ερευνητής στο Ινστιτούτο Ραδιοφυσικής Γκόρκι. Μετά το 1988, ο Nemtsov έπαιρνε ενεργά μέρος στις λαϊκές δημοκρατικές οργανώσεις του Γκόρκι. Το 1990 εξελέγη στο Ανώτατο Σοβιέτ της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όπου εντάχθηκε στο μεγαλύτερο φιλελεύθερο κίνημα την «Δημοκρατική Ρωσία». Στον απόηχο μιας απόπειρας ενός κομμουνιστικού πραξικοπήματος, ο Yeltsin τοποθέτησε τον Nemtsov ως εκπρόσωπό του στο Nizhni Novgorod. Αργότερα ο Nemtsov εξήγησε αυτή τη ξαφνική στροφή στην καριέρα του επειδή ήταν ο μοναδικός πολιτικός από το Nizhni Novgorod που γνώριζε ο Yeltsin προσωπικά την εποχή εκείνη. Το φθινόπωρο του 1991, το διοικητικό συμβούλιο του Nizhni Novgorod τον εξέλεξε Περιφερειάρχη. Ως κυβερνήτης απέκτησε τη φήμη σαν πρωταγωνιστής μικρών ιδιωτικών επιχειρήσεων και ως ένας από τους πιο συνεπείς φιλελεύθερους. Η περιοχή στην οποία κυβερνούσε επί μακράν απολάμβανε την φήμη της παιδικής χαράς των μεταρρυθμιστών. Το 1994 η ρωσική κυβέρνηση ενέκρινε το τοπικό αγροτικό πρόγραμμα του Nemtsov ως πρότυπο γεωργικών μεταρρυθμίσεων σε ολόκληρη την επικράτεια, κάτι που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Το 1995 με την λαϊκή ψήφο, επανεκλέγη κυβερνήτης. Τον Μάρτιο του 1997 ο Πρόεδρος Yeltsin διόρισε τον Nemtsov Α’ Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης.
Συχνά αναφέρεται σαν το golden boy της ρωσικής μεταρρύθμισης. Το 1997 θεωρούνταν σαν ο μοναδικός εμφανής κληρονόμος του Yeltsin, αλλά ένας άλλος διάσημος Εβραίος άφησε να εννοηθεί ότι η εβραϊκή καταγωγή του Nemtsov θα το απέτρεπε αυτό. Σε μία μετωπική επίθεση στον Nemtsov την εποχή της προσωπικής του σύγκρουσης με την κυβέρνηση για το αμφιλεγόμενο ξεπούλημα ενός τηλεπικοινωνιακού γίγαντα, ο μεγιστάνας και πολιτικός Boris Berezovsky είπε: «Μου φαίνεται ότι ο κ. Nemtsov έχει ένα καθαρά γενετικό πρόβλημα: Είναι ο Boris Yefimovich, κατά καιρούς είναι ο Boris Abramovich, αλλά θέλει να είναι ο Boris Nikolayevich. Πρόεδρος δεν γίνεσαι, αλλά γεννιέσαι!»
Οι σχέσεις του Nemtsov με τον προσωπικό του Ιουδαϊσμό ήταν μάλλον περίπλοκες. Έλεγε ότι ποτέ δεν έκρυβε την εβραϊκή του καταγωγή. «Ποτέ δεν το είχα μυστικό που η μητέρα μου είναι Εβραία, γιατί αγαπώ την μητέρα μου. Είμαι πολύ ευγνώμων στην μητέρα μου. Αυτή με έσπρωξε στην πολιτική, αν και τώρα δεν είναι ευτυχής γι’ αυτό».
Στην 150 σελίδων αυτοβιογραφία του το 1997, ο επαρχιώτης Nemtsov αποκάλυψε ότι είχε βαπτιστεί κρυφά από την γιαγιά του σε ηλικία 5 ετών. Επίσης θεωρούσε τον εαυτό του Ρώσο Ορθόδοξο, παραδέχτηκε ότι σπάνια πήγαινε στην εκκλησία και ότι η θρησκεία «παίζει ασήμαντο ρόλο» στη ζωή του. Ταυτόχρονα θεωρούσε σημαντικό να τονίσει ότι σε σύγκριση με άλλες θρησκείες, «η ρωσική Ορθόδοξη είναι η πιο οικεία για όλους μας».
Παρά την προσωπική του στάση απέναντι στον Χριστιανισμό ο Nemtsov θεωρείται Εβραίος από το ευρύ κοινό (Στην ανεξίθρησκη ρωσική κοινωνία, η οποία είναι διχοτομημένη από εθνικά κριτήρια, ένα άτομο εβραϊκής καταγωγής δεν χρειάζεται να ασπάζεται τον Ιουδαϊσμό για να θεωρηθεί Εβραίος. Επιπλέον το κοινό σπάνια γνωρίζει τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των πολιτικών και συνήθως τους κρίνουν βάση των ονομάτων τους ή από φήμες). Αυτό ωστόσο δεν φαίνεται να εμπόδισε την αλματώδη αύξηση της δημοτικότητάς του. Ο Nemtsov είναι ίσως ο μόνος ισχυρός Εβραίος με υποστηρικτές. Το 1997 εμφανιζόταν στις πρώτες θέσεις της ετήσιας λίστας των πιο αξιόπιστων πολιτικών της Ρωσίας, αφήνοντας πίσω του βασικούς συντελεστές όπως τον πρώην στρατηγό Alexander Lebed και τον κομμουνιστή ηγέτη Gennady Zyuganov. Μολονότι η δημοτικότητά του εξασθένισε λίγο πριν χάσει τελικά τη δουλειά του κατά την αποπομπή του από το υπουργικό συμβούλιο τον Αύγουστο του 1998, πιθανότατα να επανεμφανιστεί στις βουλευτικές εκλογές του ερχόμενου Δεκεμβρίου του 1999, όταν ο ίδιος σχεδιάσει να υποβάλει την υποψηφιότητά του για την Εθνική Δούμα ως επικεφαλής ενός νέου φιλελεύθερου συνασπισμού.
Οι απόψεις του ιστολογίου δεν συμπίπτουν απαραίτητα με τα περιεχόμενα του άρθρου
Δημοσίευση σχολίου